ความสัมพันธ์อาเซียน-สหภาพยุโรป

1.  ความเป็นมา

1.1  อาเซียนและสหภาพยุโรปมีความสัมพันธ์ในระดับกลุ่มระหว่างกันมาเป็นเวลานานโดย สหภาพยุโรปเป็นคู่เจรจา (dialogue partner) อย่างไม่เป็นทางการของอาเซียนตั้งแต่ปี 2515 (1972) และได้พัฒนาเป็นคู่เจรจาอย่างเป็นทางการในปี 2520 (1977) ปัจจุบัน เวียดนามเป็นประเทศ ผู้ประสานงานความสัมพันธ์อาเซียน-สหภาพยุโรป โดยมีวาระ 3 ปี นับจากเดือนกรกฎาคม 2555

1.2  ปัจจุบัน การดำเนินความสัมพันธ์อาเซียน-สหภาพยุโรปเป็นไปตาม Plan of Action to Implement the Nuremberg Declaration on an EU-ASEAN Enhanced Partnership (2007-2012)ซึ่งต่อมา ที่ประชุมรัฐมนตรีอาเซียน-สหภาพยุโรป ครั้งที่ 19 เมื่อเดือนเมษายน 2555 ได้รับรอง Bandar Seri Begawan Plan of Action to Strengthen the ASEAN-EU Enhanced Partnership (2013-2017)เพื่อเป็นแนวทางความร่วมมือในอีก 5 ปีข้างหน้า โดยครอบคลุมความร่วมมือที่จะสนับสนุนสามเสาหลักของการเป็นประชาคมอาเซียน และแผนแม่บทว่าด้วยการเชื่อมโยงระหว่างกันในอาเซียน

1.3  ในปี 2555 รัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนและสหภาพยุโรปได้พบหารือกันอีกครั้งในช่วงการ ประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียน-สหภาพยุโรป เมื่อเดือนกรกฎาคม 2555 โดยไทยให้ความสำคัญกับการดำเนินการตามแผนปฏิบัติการ Bandar Seri Begawan อย่างมีประสิทธิภาพและขอให้สหภาพยุโรปพิจารณามีบทบาทที่สร้างสรรค์ยิ่งขึ้น ในเรื่องการเชื่อมโยง (connectivity) ทั้ง 3 ด้าน ได้แก่ ด้านโครงสร้างพื้นฐาน ด้านสถาบัน และประชาชน การลดช่องว่างเพื่อการพัฒนา รวมถึงความร่วมมือด้านวิทยาศาสตร์เทคโนโลยี การศึกษาและการท่องเที่ยวซึ่งเป็นประเด็นที่ไทยผลักดันในระหว่างการเจรจา ร่าง Bandar Seri Begawan Plan of Action ดังกล่าวข้างต้น นอกจากนี้ อาจให้สหภาพยุโรปพิจารณาสานต่อความร่วมมือด้านการเมืองและความมั่นคงผ่าน Organization for Security and Cooperation in Europe (OSCE) ในเรื่องมาตรการสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจและการทูตเชิงป้องกัน การต่อต้านการก่อการร้ายและอาชญากรรมข้ามชาติ การลักลอบค้ามนุษย์ การย้ายถิ่นฐาน และยาเสพติด เป็นต้น  

2.  พัฒนาการความร่วมมือที่สำคัญ

2.1  ความสัมพันธ์อาเซียน-สหภาพยุโรปมีพัฒนาการมากขึ้นในมิติต่าง ๆ โดยเฉพาะในบริบทพัฒนาการในเมียนมาร์และการผ่อนคลายมาตรการคว่ำบาตรชั่วคราว ของสหภาพยุโรปต่อเมียนมาร์ โดยสหภาพยุโรปมุ่งมั่นที่จะให้ความช่วยเหลือเพื่อเสริมสร้างศักยภาพของเมีย นมาร์ และสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาทางเศรษฐกิจอย่างเสมอภาคของอาเซียน เพื่อสร้างความพร้อมที่อาเซียนจะ ก้าวไปสู่การเป็นประชาคมอาเซียนในปี 2558  ทั้งนี้ ที่ประชุมรัฐมนตรีอาเซียน-สหภาพยุโรป ครั้งที่ 19 เมื่อ 26-27 เมษายน 2555 ที่บรูไนฯ ได้ออกแถลงข่าวร่วม 35 ปีแห่งมิตรภาพและความร่วมมือ ซึ่งสหภาพยุโรปประกาศสนับสนุนการรวมตัวของอาเซียนเป็นจำนวนเงิน 20 ล้านยูโรภายใต้โครงการ ASEAN Regional Integration Supported by the EU (ARISE) และโครงการ Regional EU-ASEAN Dialogue Instrument (READI)

2.2  ด้านการเมืองและความมั่นคง อาเซียนสนับสนุนการภาคยานุวัติสนธิสัญญาไมตรีและความร่วมมือแห่งเอเชียตะวัน ออกเฉียงใต้ (Treaty of Amity and Cooperation in Southeast Asia – TAC) ของสหภาพยุโรป โดยสหภาพยุโรปได้ภาคยานุวัติ TAC แล้วในช่วงการประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียน และการประชุมรัฐมนตรีอาเซียนกับประเทศคู่เจรจาเมื่อเดือนกรกฎาคม 2555 ที่กรุงพนมเปญกัมพูชา สหภาพยุโรปมีความร่วมมืออย่างแข็งขันใน ASEAN Regional Forum (ARF) และสนับสนุน การเป็นแกนกลางของอาเซียน (ASEAN Centrality) ในโครงสร้างความสัมพันธ์ในภูมิภาค รวมทั้งแสดงความสนใจเข้าร่วมเวทีความร่วมมือเอเชียตะวันออก (East Asia Summit – EAS) และ ASEAN Defence Ministers Meeting Plus (ADMM Plus) ด้วย

2.3  ด้านเศรษฐกิจ สหภาพยุโรปเห็นว่าการจัดทำความตกลงการค้าเสรีกับประเทศสมาชิกอาเซียนเป็นราย ประเทศเป็นการปูทางไปสู่การจัดทำความตกลงในกรอบภูมิภาคต่อไป ในการนี้ ในการประชุมรัฐมนตรีอาเซียน-สหภาพยุโรป ครั้งที่ 19 บารอนเนสแคทเธอรีน แอชตัน (Baroness Catherine Ashton) ซึ่งเป็นประธานร่วมฝ่ายสหภาพยุโรปได้กล่าวว่า ปี 2558 ซึ่งอาเซียนจะบรรลุการเป็นประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน หรือ AEC อาจเป็นโอกาสดีที่จะฟื้นฟูการเจรจาจัดทำความตกลงการค้าเสรีระหว่างอาเซียน กับสหภาพยุโรปอีกครั้ง

2.4  ด้านสังคมและวัฒนธรรม มี Regional EU-ASEAN Dialogue Instrument (READI) เป็นกลไกด้านนโยบายสนับสนุนความสัมพันธ์อาเซียน-สหภาพยุโรปในประเด็นที่ไม่ เกี่ยวกับการค้า และดูแลความสัมพันธ์ อาทิ สุขอนามัยสัตว์ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และโรคติดต่อ เป็นต้น
      นอกจากนี้ สหภาพยุโรปได้จัดสรรกรอบงบประมาณเพื่อสนับสนุนอาเซียน ได้แก่ (1) ARISE ช่วงปี 2553-2558 จำนวน 15 ล้านยูโร สนับสนุนการรวมตัวทางเศรษฐกิจของอาเซียนโดยเฉพาะภายใต้กรอบประชาคมเศรษฐกิจ อาเซียน และ (2) EU-ASEAN Multi-Annual Indicative Programme (MIP)  ช่วงปี 2554-2556 จำนวน 30 ล้านยูโร แบ่งเป็น สนับสนุนการเชื่อมโยงในอาเซียน (การบริหารจัดการชายแดนโดยรวมการผ่านแดนทางบกและการบังคับใช้พิธีการศุลกากร และการศึกษาระดับอุดมศึกษา) จำนวน 18 ล้านยูโร สิทธิมนุษยชนจำนวน 4.5 ล้านยูโร และการเสริมสร้างความสามารถด้านสถาบันโดยรวมและการจัดทำฐานข้อมูลเชิงสถิติ ในอาเซียนจำนวน 7.5 ล้านยูโร

2.5  ประเด็นสถานการณ์ในภูมิภาคและระหว่างประเทศที่ เป็นความสนใจร่วมระหว่างอาเซียนกับสหภาพยุโรป อาทิ ปัญหาทะเลจีนใต้ สถานการณ์ในตะวันออกกลางและแอฟริกาเหนือ สถานการณ์การเงินและเศรษฐกิจโลก วิกฤตการณ์หนี้ในสหภาพยุโรป บทบาทของ G-20 การปฏิรูปสถาบันการเงิน การส่งเสริมการเติบโตระดับโลก การลด/ขจัดอุปสรรคทางการค้า การต่อต้านการก่อการร้าย การต่อต้านการกีดกันทางการค้า รวมทั้งประเด็นการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนในอาเซียน เป็นต้น 

กองอาเซียน 3  

กรมอาเซียน
 ตุลาคม 2555

  

 

 

Print Friendly