ระบบการตรวจสอบรับรองคุณภาพมาตรฐานสินค้าอาหารโดยสมาคมผู้ค้าปลีกของสหราชอาณาจักร

สำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ กรุงลอนดอน ขอเสนอรายงานพิเศษเกี่ยวกับเรื่องระบบการตรวจสอบรับรองคุณภาพมาตรฐานสินค้าอาหารโดยสมาคมผู้ค้าปลีกของสหราชอาณาจักร ดังนี้

นับตั้งแต่ที่สหราชอาณาจักรได้ออกกฎหมายว่าด้วยความปลอดภัยของอาหาร UK Food Safety Act ในปี 1990 ซึ่งมีบทบัญญัติกำหนดให้ผู้ประกอบการที่เกี่ยวข้องกับการผลิตและจัดจำหน่ายสินค้าอาหารทั้งหมดต้องดำเนินมาตรการในการป้องกันและตรวจสอบควบคุมเกี่ยวกับความปลอดภัยของสินค้าอาหารที่จัดจำหน่ายแก่ผู้บริโภคโดยทั่วไปอย่างเข้มงวดครอบคลุมตั้งแต่ในขั้นตอนการผลิต การจัดจำหน่าย การโฆษณาประชาสัมพันธ์ การปิดฉลากสินค้า และการจำหน่ายปลีก รวมทั้งต้องรับผิดชอบตามกฎหมายกรณีผู้บริโภคได้รับความเสียหายจากสินค้าที่ไม่ได้คุณภาพมาตรฐานและไม่ปลอดภัย ทำให้ผู้จัดจำหน่ายปลีกหรือซุปเปอร์มาเก็ตต่างๆที่มีการวางจำหน่ายสินค้าภายใต้ชื่อเครื่องหมายการค้าของตนเอง (Retailer branded products) ต้องมีการดำเนินการตรวจสอบควบคุมด้านความปลอดภัยของสินค้าอาหาร โดยมีการควบคุมตรวจสอบให้โรงงานผู้ผลิตสินค้าต้องดำเนินมาตรการควบคุมมาตรฐานคุณภาพและความปลอดภัยของสินค้าอาหารตามที่กฎหายกำหนดไว้ด้วย

1. ความเป็นมา

จนกระทั่งในปี 1998 ที่สมาคมผู้ค้าปลีกของสหราชอาณาจักร (British Retail Consortium-BRC) ได้เริ่มเข้ามามีบทบาทในการจัดทำมาตรฐานเพื่อให้เป็นแนวทางปฏิบัติสำหรับสมาชิกผู้ค้าปลีกทั้งหมดเรียกว่า BRC Technical Standard and Protocol for Companies Supplying Branded Food Products (หรือBRC Food Technical Standard) ซึ่งต่อมาได้รับการยอมรับและมีการนำไปใช้อย่างอย่างแพร่หลายในวงการที่เกี่ยวข้องในอุตสาหกรรมสินค้าอาหารทั่วไปทั้งในสหราชอาณาจักรและขยายไปถึงประเทศอื่นๆด้วย จากการที่บริษัทผู้ค้าปลีกจำนวนมากได้กำหนดให้ผู้ผลิตหรือซัพพลายเออร์ในต่างประเทศต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์มาตรฐานดังกล่าวด้วย ต่อมาจึงได้มีการปรับเปลี่ยนมาเป็น BRC Global Standard-Food ซึ่งได้มีการพัฒนาปรับปรุงมาตรฐานและหลักเกณฑ์แนวทางปฏิบัติเพิ่มเติมมาอย่างต่อเนื่อง โดยปัจจุบันมีการขยายครอบคลุมถึงสินค้าอุปโภคบริโภค (BRC Global Standard-Consumer Products) และในด้านบรรจุภัณฑ์ (BRC/IoP Global Standard-Food Packaging and Other Packaging Materials) ด้วย

2. สาระสำคัญของ BRC Global Standard-Food

2.1 ระบบการตรวจสอบรับรองมาตรฐานของ BRC Global Standard-Food เป็นการกำหนดหลักเกณฑ์แนวทางในการตรวจสอบรับรองบริษัทผู้ผลิตหรือโรงงานที่ผลิตสินค้าอาหารส่งจำหน่ายให้กับผู้ประกอบการค้าปลีกในสหราชอาณาจักร เพื่อให้เป็นไปตามเงื่อนไขและภาระรับผิดชอบของผู้ประกอบการค้าปลีกตามบทบัญญัติของกฎหมายว่าด้วยความปลอดภัยของสินค้าอาหาร (UK Food Safety Act 1990)

2.2 BRC Global Standard-Food กำหนดเงื่อนไขหลักเกณฑ์พื้นฐานที่สำคัญ 3 ประการ ดังนี้

2.2.1 ยึดถือการดำเนินการตามขั้นตอนและหลักเกณฑ์พื้นฐานของระบบ HCCP (Hazard Analysis and Critical Control Points)

2.2.2 การมีระบบข้อมูลเอกสารและการบริหารจัดการด้านการควบคุมคุณภาพอย่างมีประสิทธิภาพ (A documented and effective quality management system)

2.2.3 ระบบควบคุมมาตรฐานสิ่งแวดล้อมของโรงงาน ผลิตภัณฑ์ กระบวนการผลิต และการปฏิบัติงานของพนักงานเจ้าหน้าที่ (The control of factory environment standards, products, processes and personnel)

2.3 ตามเงื่อนไขหลักเกณฑ์ระบบการตรวจสอบรับรองมาตรฐานคุณภาพของ BRC กำหนดให้หน่วยงานหรือบริษัทผู้ตรวจสอบรายอื่นที่ได้ผ่านการรับรอง (A competent third party certification body) สามารถที่จะดำเนินการตรวจสอบรับรองภายใต้หลักเกณฑ์ตามมาตรฐานที่ BRC กำหนดไว้เท่านั้น ทั้งนี้ เงื่อนไขหลักเกณฑ์พื้นฐานที่กำหนดไว้ในการดำเนินการตรวจสอบรับรองมาตรฐานคุณภาพของ BRC ในด้านต่างๆ มีดังนี้

  • การวิเคราะห์ประเมินตามระบบ HCCP System
  • ระบบการบริหารจัดการด้านการควบคุมคุณภาพ (Quality Management System)
  • การตรวจสอบภายใน (Internal Audit)
  • กระบวนการในการแก้ไขสิ่งบกพร่อง (Corrective Action)
  • การตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability)
  • การจัดผังพื้นที่ การเคลื่อนย้ายสินค้า และการคัดแยก (Layout, Product Flow and Segregation)
  • การดูแลรักษาสถานที่และด้านสุขอนามัย (Housekeeping and Hygiene)
  • การจัดการเกี่ยวกับวัสดุพิเศษบางประเภท (Handling Requirements for Specific Materials)
  • ระบบควบคุมการปฏิบัติการ (Control of Operation)
  • การจัดฝึกอบรมพนักงาน (Training)

    2.4. สำหรับคุณสมบัติของหน่วยงานหรือบริษัทผู้ตรวจสอบที่ได้รับการรับรองดังกล่าวข้างต้น นอกจากต้องได้รับการรับรองจาก BRC แล้ว ก็ยังต้องได้รับการรับรองตามมาตรฐาน ISO/IEC Guide 65 และตามมาตรฐานหลักเกณฑ์ของสำนักงานมาตรฐานสินค้าของสหราชอาณาจักร (UK Accreditation Service หรือ UKAS) รวมทั้งตามหลักเกณฑ์ระเบียบของสหภาพยุโรป European Co-operation for Accreditation (EA) หรือ The International Forum (IAF) ด้วย โดยปัจจุบันมีบริษัทผู้ตรวจสอบในประเทศต่างๆที่ได้รับการรับรองจาก BRC แล้วใน 28 ประเทศ รวมทั้งในประเทศไทย 1 ราย ดังปรากฏตามรายชื่อและสถานที่อยู่ติดต่อดังนี้

    Food Audit International

    5th Floor, Issara Tower 1
    942/137 Unit 6, Rama 4 Road,
    Surawong, Bangrak, Bangkok 10500
    Tel. 66 2-267 3740
    Fax 66 2-367 3743
    E-mail: brooks@foodaudits.com
    Website: (http:www.foodaudits.com)

    3. สรุป

    แม้ระบบการตรวจสอบรับรองมาตรฐานของ BRC Global Standard ไม่ได้เป็นระเบียบของทางการและเป็นไปตามความสมัครใจ แต่เนื่องจากเป็นระบบที่กำหนดขึ้นโดยสมาคมผู้ค้าปลีกซึ่งเป็นองค์กรภาคเอกชนในสหราชอาณาจักรที่เข้ามามีบทบาทสนับสนุนให้มีการปฏิบัติตามกฎระเบียบและมาตรการต่างๆของภาครัฐ ประกอบกับสมาชิกส่วนใหญ่เป็นผู้ประกอบการค้าปลีกโดยเฉพาะอย่างยิ่งกลุ่มห้างซุปเปอร์มาเก็ตรายใหญ่ทั้งหมด ทำให้การตรวจสอบรับรองมาตรฐานของ BRC เป็นที่ยอมรับ และผู้ค้าปลีกที่เป็นห้างซุปเปอร์มาเก็ตรายใหญ่ในสหราชอาณาจักรมักกำหนดเงื่อนไขให้บริษัทหรือโรงงานผู้ผลิตในต่างประเทศต้องผ่านการตรวจสอบรับรองมาตรฐานจาก BRC หากสินค้าของบริษัทและโรงงานผู้ผลิตในต่างประเทศที่ไม่ได้รับการตรวจสอบรับรองดังกล่าว ก็มักประสบปัญหาอุปสรรคในการที่จะเจาะขยายการจำหน่ายเข้าไปยังกลุ่มห้างซุปเปอร์มาเก็ตรายใหญ่ที่กุมส่วนแบ่งตลาดผู้บริโภคส่วนใหญ่ได้ยาก นอกจากนั้น ปัจจุบันยังมีประเทศอื่นๆในยุโรปที่ยอมรับมาตรฐานการตรวจสอบนี้ด้วย เช่น นอร์เว สวีเดน เดนมาร์ก และฟินแลนด์ เป็นต้น

    ดังนั้น บริษัทผู้ผลิตและส่งออกสินค้าอาหารไทยที่มีความสนใจจะเจาะขยายตลาดในสหราชอาณาจักร จึงควรให้ความสำคัญกับการเข้มงวดรักษาคุณภาพมาตรฐาน และให้ความสนใจเกี่ยวกับการตรวจสอบรับรองมาตรฐานของ BRC Global Standard ซึ่งสามารถตรวจสอบรายละเอียดเพิ่มเติมได้จากเว็บไซต์ของหน่วยงานนี้ได้ที่ www.brcglobalstandards.com ต่อไป

    20 มีนาคม 2549

    Print Friendly